Την Τετάρτη 5 Νοεμβρίου 2025, οι μαθητές και οι μαθήτριες των Γ’ και Δ’ τάξεων του σχολείου μας, με τη συνοδεία των δασκάλων τους, πραγματοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στο Μουσείο Ελιάς και Ελληνικού Λαδιού, στη Σπάρτη, με σκοπό να βιώσουν την αξία του δέντρου της ελιάς και του λαδιού σε ένα ταξίδι ιστορίας χιλιάδων χρόνων.
Οι χρονικές περίοδοι που το Μουσείο έχει οργανώσει τα εκθέματά του, μας διευκόλυναν να διαπιστώσουμε ότι, για πολλές χιλιάδες χρόνια από τη Μινωική Εποχή, την Κλασική, τη Βυζαντινή έως την Ενετοκρατία, η ελιά και το λάδι της ελληνικής γης ήταν κυρίαρχο εμπορικό προϊόν, το οποίο έφτανε από τους ελαιοπαραγωγικούς τόπους μας, την Κρήτη, την Πελοπόννησο, τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου, στα λιμάνια της Μεσογείου, τη Βενετία, τη Μασσαλία, τη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη.
Στο ευχάριστα οργανωμένο και ενδιαφέρον περιβάλλον του μουσείου εξωτερικά και εσωτερικά, οι μαθητές και οι μαθήτριές μας παρατήρησαν και βίωσαν, λειτουργώντας ως ομάδα, όσα χρήσιμα και πολύτιμα προσφέρει η ελιά και το λάδι. Ως μικροί ελαιοπαραγωγοί συνεργάστηκαν και μετέφεραν ελιές στους χειροκίνητους μύλους, τις άλεσαν και τις συμπίεσαν στη βαριά πρέσα και συνέλεξαν σε δοχείο το φρέσκο λάδι, που άμεσα αισθάνθηκαν να μοσχομυρίζει, όπως είπαν χαρούμενα.
Στον εσωτερικό χώρο του Μουσείου, το υπεραιωνόβιο δέντρο της ελιάς, ο καρπός και η αξιοποίησή του αποδεικνύεται, μέσα από την ιστορία, από μαρτυρίες και ευρήματα, ότι ήταν διαρκώς πολύ σημαντικά και αναγκαία για τον άνθρωπο και τη ζωή του έως και σήμερα.
Ιστορικά στο Ανάκτορο του Μίνωα της Κνωσού και στο Παλάτι του Νέστορα της Πύλου, την περίοδο Νοεμβρίου – Φεβρουαρίου, ανάλογα, με τα χέρια, με ραβδιά και δέμπλες συλλέγονταν ο ώριμος καρπός από τους αγρότες και παράγονταν σε χειροκίνητες μυλόπετρες και ελαιοτριβεία το ελαιόλαδο. Kαταγράφοντάς το σε πινακίδες της Γραμμικής Β’ ως περιουσιακό τους στοιχείο αποθηκεύονταν σε πιθάρια για κατανάλωση και μεταφέρονταν κατά τις εμπορικές συναλλαγές. Μέσα σε κομψά φιλοτεχνημένα μυροδοχεία πωλούνταν αρωματικό λάδι ως καλλυντικό. Απονέμονταν από τα αρχαία χρόνια το ιερό κλαδί της ελιάς, ο κότινος, ως έπαθλο στους Ολυμπιονίκες, καθώς και το λάδι της μέσα σε παναθηναϊκούς αμφορείς. Στους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες στεφανώνει συμβολικά τους νικητές.
Η ελιά μας δίνει την πρώτη ύλη για κατασκευές. Ο βρώσιμος καρπός της είναι ωφέλιμη τροφή. Δίνει φως σε παλιά και όμορφα λυχνάρια και καντήλια, ζεσταίνει στις εστίες. Η ανάπτυξη της σαπωνοποιίας από το ελληνικό λάδι τροφοδοτεί τις διεθνείς αγορές. Το ελαιόλαδο δίνει υγεία, ομορφιά και δύναμη. Χρησιμοποιείται στη φαρμακευτική και καλλωπίζει. Μέσα από τις παραδόσεις διαφόρων πολιτισμών αποτελεί σύμβολο ειρήνης, σοφίας, ευημερίας.
Στη σύγχρονη εποχή συνεχίζεται η αξιοποίηση της ελιάς και του καρπού της. Η παραγωγή του λαδιού στα εξελιγμένα, ηλεκτροκίνητα ελαιοτριβεία, πυρηνελαιουργεία γίνεται με γνώση και εμπειρία, με σεβασμό για το περιβάλλον. Πολλές οι ποικιλίες της ελιάς και τα προϊόντα της. Η μεσογειακή διατροφή, που περιλαμβάνει το ελαιόλαδο, συστήνεται από τους διατροφολόγους. Οι βιολογικές καλλιέργειες του ελαιόδεντρου αυξάνονται. Οι ελαιώνες της Μεσσηνίας μας αυτήν την περίοδο αποδίδουν ό,τι πιο όμορφο έχουν, τις ελιές και το εύγευστο λάδι τους, συνεχίζοντας τη μακραίωνη παράδοση.
“ …Λίγο να με φροντίζουνε, ανθίζω και καρπίζω, ως κι ένα να μου δώσουνε, χίλια γυρίζω πίσω…”, αν γινόταν, θα μας έλεγε το δέντρο της ελιάς. Με αυτά τα λόγια, θα θέλαμε να κλείσει αυτή η εκπαιδευτική μας επίσκεψη.
